بێكەس قادر: چاككردنی بژێوی خەڵك‌و خزمەتگوزاریەكان، ئەنجامدانی چاكسازی‌و گەڕانەوەی حزب‌و حكوومەت بۆ خەڵك، سیاسەتی راستی قۆناغەكەیە.

بێكەس قادر ئەندامی مەكتەبی سیاسی حزبی زەحمەتكێشانی كوردستان لەدیمانەیەكی تایبەتدا لەگەڵ ئێستانیوز، لەسەر چەندین تەوەر هەڵوێستەكانی حزبی زەحمەتكێشانی كوردستان‌و بیروبۆچونی خۆی رون دەكاتەوە:

ئێستانیوز: بە بۆچونی ئێوە بۆ دۆخی هەرێمی كوردستان چارەسەرەكان چین بۆ قەیرانی سیاسی دوای هەڵبژاردنەكان؟

بێكەس قادر:  لەپاش هەڵبژاردنەكان، سەرەڕای هەبوونی قەیرانە كەڵەكە بووەكان، باشووری كوردستان لەگەڵ  قەیرانی بێ متمانەیی لەنێوان خەڵك‌و حزبەكان، خەڵك‌و حكوومەت رووبەڕوو بووەتەوە، بۆیە تەنیا چارەسەر ئەوەیە حزبەكان‌و حكوومەت بۆ خەڵك بگەڕێنەوە، لەرێگەی هەنگاوی كردەیی دەست بە چاكسازی بكرێ‌و مەودای بێ متمانەیی كەم بكرێتەوە.چونكە ئێستا باشووری كوردستان پێویستی بە كارنامەیەكی سیاسی هەیە، كە هێڵە نەتەوەیی‌و نیشتمانیەكانی دیار بێ، ئەمە لەلایەك‌و لەلایەكی تر حوكمڕانی لە هەرێمی كوردستان پێویستی بەفۆڕمات كردن هەیە. دەبێ مامەڵەی حكوومەت لەسەر بنەمای هاوڵاتی بوون بێ، نەك حزبی بوون، دەبێ لەو دۆخەدا كە دەرفەت هەیە بۆ تێپەڕاندنی قەیرانی ئابووری، حكوومەت دەست بە چاكسازی بكا، لایەك لە بێكاران بكاتەوە‌و هەلی كار بڕەخسێنێ، لەباشوور تەنیا كێشەی نەهێشتنی پاشەكەوتی مووچەی فەرمانبەران نییە، كێشەی هەژاری‌و بێكاری هەیە، بۆیە دەبێ باشكردنی ژیان‌و گوزەرانی خەڵكی هەژار‌و نەدار‌و زەحمەتكێش لە ئەولەویاتی حكوومەت بێ، چیدیكە پێكهێنانی كابینەی نوێی حكوومەت لەسەر ئەوەی كێ پۆستێكی زیاتر‌و كێ ئیمتیازێكی پتری بەردەكەوێ دوا نەخرێ.

ئێستانیوز: حزبی زەحمەتكێشانی كوردستان چۆن دەڕوانێتە پەیوەندی ئێستای بەغداو هەولێر؟

بێكەس قادر: پاش ئەوەی زۆر دەرفەت بەهەدەردرا، نەتوانرا هەرێمی باشووری كوردستان بەرە‌و سەربەخۆیی ببرێ، حكوومەتی عێراقیش نەیتوانی قەوارەی هەرێمی كوردستان هەڵبوەشێنێتەوە. لەئاستی نێودەوڵەتیش جەخت لەهەرێمێكی بەهێز لەچوارچێوەی دەوڵەتی عێراق كراوە، سەرەڕای هەبوونی كێشە گەلێك لەنێوان هەولێر‌و بەغدا، بەتایبەتیش كێشەی كەركوك‌و ناوچەكانی دیكە، دەبێ پەیوەندی حكوومەتی هەرێم لەگەڵ حكوومەتی بەغدا لەسەر بنەمای دەستوور رێكبخرێتەوە، دەبێ كورد هەوڵبدا لەهەموو ئاستە جیاوازەكاندا، مافە دەستووریەكانی دەستبەربكا.

ئێستانیوز: بڕواتان بەوە هەیە كە عادل عبدالمهدی سەركەوتوو بێت لە چارەسەری كێشەكانی لەگەڵ هەرێمی كوردستان؟

بێكەس قادر: لەڕاستیدا پێكهێنانی كابینەی حكوومەتی عێراق بەسەرۆكایەتی دكتۆر عادل عەبدولمەهدی دەرفەتێكە بۆ كورد، كەچی ئەگەر وا بزانین هەموو چارەسەر لەدەستی ئەو دایە، ئەوە خۆمان بە هەڵە دەبەین!  بەڵام لانی كەم لەئێستادا سەرۆك وەزیران ئاستەنگ لەبەردەم چارەسەر دروست ناكا، بەڵكو خودی خۆشی بەشێك دەبێ لەچارەسەر، بەڵام چارەسەری كێشەكان بەپلەی سەرەكی بەلایەكی كورد خۆی بەندە، بەهەبوونی كارنامەیەكی هاوبەشی كوردستانی بەندە، دەبێ بۆ چارەسەركردنی كێشەكان كورد خۆی ئامادەیی هەبێ‌و چارەسەركردنی كێشەكان وەك پێشتر رادەستی قەدەر نەكا.

ئێستانیوز: چۆن لە دۆخی كەركوك دەڕوانن؟ بە رای ئێوە چارەسەری كێشەی كەركوك چۆن دەكرێت؟

بێكەس قادر: دیارە بۆ دۆخی پێش رووداوەكانی 16ی ئۆكتۆبەر قسەیەكمان هەبوو، بەڵام بۆ ئێستا پاش سەپاندنی دۆخی داسەپاو، دەبێ قسەیەكی ترمان هەبێ، بۆ چارەسەری پرسی كەركووك زۆر كات‌و زۆر دەرفەت لەدەست درا. ئەگەر دوێنێ رووی پرسیار لە بەغدا بوو بێ، ئیمڕۆ دەبێ كورد رووی پرسیاری لەخۆی بێ، چی كرا، جگەلە گواستنەوەی ناكۆكی‌و ململانێی حزبی، چی دیكە بەدیاری بۆ كەركووك بردرا. چ لە ئێستا، چ لە داهاتوودا، بێ هەبوونی پڕۆژە‌و پلانێكی هاوبەشی كوردستانی نەخشە بۆ داڕێژراو، دۆخی كەركوك ئاسان نەبوو، بۆ ئێستا دەبێ باس لە ئاسایی كردنەوەی دۆخەكە‌و چارەسەری دەستووری بكرێ. پێویستە كەركووكیەكان لەدەرەوەی تێڕوانین‌و ململانێی‌و بەرژەوەندی حزبی، بیر لە چارەسەر‌و دواڕۆژی كەركوك بكەنەوە.

ئێستانیوز: دۆخی كاری حزبایەتی لەهەرێمی كوردستان چۆن تەماشا دەكەن پێتان وایە ئاستەنگی كاری سیاسی لەهەرێمی كوردستان چین؟

بێكەس قادر: ئەگەر لەدیدێكی واقیعیەوە تەماشای كاروباری حزبایەتی بكەین، ئەوا بێگومان پرۆسەی حزبایەتی لە باشووری كوردستاندا، بەناهەموارترین دۆخدا تێپەڕ دەبێ، چونكە:

-       حزب سەرچاوەی ئاستەنگەكانی پێشكەوتنی سیاسی‌و كۆمەڵایەتیە.

-       حزب گرێكوێرەی حوكمڕانیە.

-       حزب هۆكاری سەرەكی لاوازكردنی هەستی نیشتمانپەروەری‌و كوردایەتییە.

-       خەڵك متمانەی بە حزب نییە.

بۆیە كاری حزبایەتی‌و سیاسی پرۆسەیەكی ئاڵۆز‌و جەنجاڵە، ئەگەر لەقۆناغی شۆڕش حزب پێویستیەكی قۆناغەكە بووبێ، سەرچاوەی رێكخستن‌و ئیلتیزام ‌و كاری شۆڕشگێڕانە بوو بێ، ئەوا لە ئێستاش حزب بۆ پێشخستنی پرۆسەی دیموكراسی‌و فرەیی‌و دەستاودەست كردنی دەسەڵات پێویستە‌و رۆڵی تەواو نەبووە، بەڵام بەشێوازی ئێستا نا، دەبێ لەرێگەی داماڵینی هێزی چەكدار لە حزبەكان‌و نەهێشتنی باڵا دەستی حزب بەسەر دامەزراوەكان‌و تەواوی جومگەكانی حوكمڕانی، حزبایەتی وەكوو ئامراز نەك ئامانج، چونكە حزب خۆی ئامرازە نەك ئامانج، لەگەڵ بنەما بچینەییەكانی سیاسەت‌و حزبایەتی ئاشت بكەینەوە، ئەگەرنا مەودای بێ متمانەیی فراوانتر دەبێ، ئەمەش لەنەچوونی زۆربەی خەڵك بۆ سەر صندووقەكانی دەنگدان، لەدوا هەڵبژاردنی پەرلەمانی كوردستان بەزەقی دەنگی دایەوە، حزب لە ئێستادا رۆڵی كۆمپانیای هەیە، بۆیە ستراكچەری حزبایەتی پێویستی بە گۆڕانكاری هەیە.

ئێستانیوز: حزبی زەحمەتكێشانی كوردستان بایكۆتی هەڵبژاردنی كرد، ئێستا چی دەكات؟

بێكەس قادر: راستە حزبی زەحمەتكێشانی كوردستان بایكۆتی هەڵبژاردنی كرد، بەڵام بایكۆتی پرۆسەی سیاسی نەكردووە، بەپێی روانگە‌و پرانسیپەكانی بەشداری لە پرۆسەی سیاسی دەكات‌و لەو پێوەندەشدا هەم پێگەی سیاسی خۆی هەیە‌و هەم ئیستحقاقی تێكۆشانی هەیە.

دارەوان نورەدین ئیبراهیم : رووبەرووبوونەوەی گەندەڵی ئەرکێکی قورسە , بەڵام مەحاڵ نییە

دارەوان نورەدین ئیبراهیم بەرپرسی بەشی پەیوەندی لەگەڵ رێکخراوە ناحکومیەکان لەفەرمانگەی خۆپاراستن و شەفافیەت لە دەستەی دەستپاکی كوردستان، لەدیمانەیەكی تایبەتیدا لەگەڵ ئێستانیوز، لەسەر دیاردەی گەندەڵی‌و هەوڵەكانی روبەروبونەوەی گەندەڵی‌و كاری هەمەلایەنەی دەستەی دەستپاكی‌و رێكخراوەكانی كۆمەڵی مەدەنی بۆچونەكانی خۆی دەخاتە روو.

ئێستانیوز: ئایا پێتان وایە گەندەڵی لە هەرێمی كوردستان مەترسیەكی قوڵە‌و رۆچۆتە ناو جەستەی حوكمڕانی كە چارەسەری ئەستەم بێت؟

دارەوان نورەدین ئیبراهیم: گەندەڵی دیاردەیەکی مەترسیدارەو هەر وڵاتێک رووبەڕووی ئەو پەتا کوشندە بێتەوە کاریگەری دەکاتە سەر تەواوی کەرتەکان تیایدا و دواجاریش رۆڵی سلبی دەگێڕێت لە ژیان گوزاریدا.

سەبارەت بە بوون یا نەبوونی گەندەڵی لە هەرێمی کوردستان, دەکرێ بەشێوەیەکی زۆر ئاسان ئەو وەڵامەمان دەستکەوێت, باشترین بەڵگەش ئەوەیە, لەزۆربەی بۆنەکان خودی بەرپرسانی باڵای هەرێمی کوردستان لەسەر ئاستە جیاجیاکانی حکومی و حزبی لەچەندین بۆنەدا جەختیان لەسەر بوونی گەندەڵی کردۆتەوە یا دانیان بە بوون مەترسیەکانی گەندەڵی ناوە, ئەوە جیا لەوەی کە لەماوەی حکومڕانی چەندین ساڵی رابردوو بەشێوەیەکی بەرچاو بێ شومار سەروەت و سامانی ئەو وڵاتە لە رێگای ژمارەیەک پرۆژەی بێ بنەماو لەژێر ناوی جیا جیا بەهەدەر دراون, تەنانەت پێکێنان و دامەزراندنی لێژنە یا دەستەی تایبەتمەند بە بەرەنگاربوونەوەی گەندەڵ وەک ئەوەی لێژنەی دەسپاکی لەپەرلەمانی کوردستان و دەستەی دەسپاکی هەرێمی کوردستان بەڵگەی ئەوەن کە ئەو دیاردەیە بوونی هەیەو لەهەمان کاتیش پێویستیان بە رووبەرووبوونەو چارەسەر هەیە.

ئێستانیوز:: دەستەی دەست پاكی كوردستان تا چەند توانیویەتی رۆڵی گرنگی هەبێت لەرووبەروبونەوەی گەندەڵی؟

 دارەوان نورەدین ئیبراهیم :سەبارەت بە ئاستی مەترسی گەندەڵیش, خۆتان دەزانن هەروەکو چۆن لەبواری تەندروستیدا لە دێر زەمانەوە پەتاو جۆرەها نەخۆشی مەترسیداری دیکە هاوشان لەگەڵ ژیانی مرۆڤەکان بوونیان هەبووە , هاوکاتیش لەبەرامبەرەکەشی لایەنێک هەیە کە پێی دەڵێن بواری تەندروستی هەوڵی لەناوبردن و رووبەرووبوونەوەی نەخۆشی و پەتاکانی داوە, بەڵام تا ئەو ساتەی ئێستاشی لەگەڵدابێت بەشێوەیەکی یەکجارەکی ئەو پەتاو نەخۆشیانە بە موتڵەقی بنەبڕنەکراون، بەڵام لە وڵاتێک بۆ وڵاتێکی دیکە ئاستی پەتاو نەخۆشیەکان بەگوێرەی ئاستی پێشکەوتنی زانستی و مەعریفی کۆمەڵگاو سیستەمی بەڕێوەبردنی وڵاتەکە گۆرانکاری بەخۆوە دەبینێت. بەهەمان شێوە دیاردەی گەندەڵی پەیوەندی بە ئاستی تێگەیشتنی کۆمەڵگاو پێشکەوتن یا دواکەوتنی دام و دەزگا حکومی و پێکهاتەی سیستەمی بەڕێوەبەردنی هەرێمی کوردستانەوە هەیە. بۆیە رووبەرووبوونەوەی گەندەڵی ئەرکێکی قورسە , بەڵام مەحاڵ نییە, بەڵام ئەرکی رووبەرووبوونەوەی گەندەڵی لە ئەستۆی هەموو لایەکە تەنها ئەوانە نەبێت کە خۆیان زەمینەی گەندەڵی خۆش دەکەن و بەشێوەیەک لە شێوەکان دەیانەوێت کۆمەڵگایەکی گەورە هاوشێوەی ئەوان مەبەستیانە دروستی بکەن.

ئێستانیوز: چۆن دەتوانرێت خەڵك بەشدار بكرێت لە روبەربونەوەی گەندەڵی‌و هاوكاریكردنی ئێوە؟

دارەوان نورەدین ئیبراهیم: هۆشیاری کۆمەڵگا تا ئاستێکی بەرچاو رۆڵ دەبینێت وەک ئاسانکاری بۆ کارەکانی دەستەی دەسپاکی, تایبەتیش ئەوانەی لە کەرتی حکومی و تایبەت کاردەکەن، بەوەی یاساکانی تایبەت بە ئەرکی وەزیفی و ئەو بنەمایانەی کە هەیکەلیەتی ئیداری و تایبەتمەندیەکانی لەسەر بونیاد نراوە بخوێننەوەو شارەزایی لەسەر پەیدابکەن و لەمافەکانی خۆیان خۆش نەبن و پابەندی ئەرکەکانیان بن. هەروەک دەزگاکانی راگەیاندن دەبێ رێنمایی و تایبەتمەندیەکانی رووبەرووبوونەوەی گەندەڵی بڵاوبکەنەوەو لە میانەیدا هۆشیاری گشتی دروست دەبێ و لەکاتی هەستکردنیش بە هەر ئاستەنگێک یا زانیاریەک لە رێگای هێڵی گەرمی دەستەی دەسپاکی و جۆری دیکە لە داوا پێشکەشی دەستەی دەسپاکی بکات.

ئێستانیوز:: رۆڵی رێكخراوەكانی كۆمەڵی مەدەنی‌و رێكخراوە تایبەتمەندیەكان چۆن هەڵدەسەنگێنی لەبواری گەندەڵی؟

دارەوان نورەدین ئیبراهیم : خۆشبەختانە ئێستا ژمارەیەک لە رێکخراوی تایبەتمەند بە بواری رووبەرووبوونەوەی گەندەڵی لەژێر ناوی جیاجیا لەهەریمی کوردستان بوونیان هەیەو بەمۆڵەتی فەرمی کاردەکەن، ئەوە جیا لەوەی کە ژمارەیەکی دیکەشیان بۆ پرسی تایبەت و پێشهاتی تازە و تایبەتمەند کاریان کردوە، بەگوێرەی ئاستی ئەو فاندانەی دەستیان دەکەوێت هاریکارن.

ئێستانیوز: پەیوەندیتان لەگەڵ رێكخراوەكانی كۆمەڵی مەدەنی چۆنە؟

دارەوان نورەدین ئیبراهیم : پەیوەندیمان لەگەڵ رێکخراوەکانی کۆمەڵگای مەدەنی تا ئاستێکی بەرچاو باشە ، لەزۆربەی بۆنەو چالاکی و پرۆژەکان پرس و راوێژمان پێ کردوون و لەزۆربەی کۆڕو سیمینار و کۆنفرانسەکانیش داوەتمان کردوون و بەشداریمان پێ کردوون. هاوکاتیش ئەوانیش لە چالاکیەکانیان ئێمەیان ئاگادارکردۆتەوە و بەو پێیەش کاری هاوبەشیشمان بەیەکەوە ئەنجام داوە.

احمد محمد: تا ئێستا هێزەكانی ئۆپۆزسیۆن عەقلیان گەشەی نەكردووە كاربكەن بۆ بەدیلی پارتی و یەكێتی، بەلكو تەنها بیر لەوە دەكەنەوە چەند كورسیێكیان هەبێت و بەس

احمد محمد مولود.. هەڵگری بڕوانامەی ماجستێر لە زانكۆی یوزنجویل لە وڵاتی توركیا، لە بواری مێژووی نوێ، یەكێك لە سیاسی و ئەكادیمیەكانی نەوەی تازەی ناو كایەی سیاسەتە، لەم چاوپێكەوتنەی لەگەڵ ئێستانیوز لەسەر چەندین تەوەر هەڵوەستە دەكات و بۆچونی خۆی دەخاتە ڕوو...

ئێستانیوز: بۆ هەرێمی كوردستان چ جۆرە سیستەمێك و شێوەیەكی حكومرانی بەباش دەزانی؟

احمد محمد :بۆ دیاریكردنی سیستەمی بەرێوەبردنی ولات ئەوەندەی ئیرادە و ئیلتزامكردن بە خزمەتكردنی نیشتمان و تاكەكانی كۆمەڵگە و سوربوون لەسەر پرۆژەیەك بۆ بنیادنان و بەهێزكردنی تاكێكی خاوەن ئیرادە و دورخستنەوەی گەندەڵ و پیاوە نەخوێندەوارە چاوچنۆكەكان و بەدیهێنانی شەفافیەت گرنگە، پێم وانیە بەقەد ئەوە سیستەم گرنگ بێت، هەرچەندە پێم وایە سیستەمێكی پەرلەمانی كارای خاوەن بریار لەو كاتەدا بۆ هەرێمی كوردستان باشترینە، ئەمە ئەوە ناگەیەنێت كە جۆرەكانی تری سیستەمی بەرێوەبردنی ولات باش نین، چونكە ولاتێكی گەورەی وەكو ئەمریكا سیستەمی سەرۆكایەتیە، هەروەها ولاتی فەرەنسا تێكەڵە و بەریتانیاش پەرلەمانی، ئەمانە سێ گەورەترین ولاتی دونیای دیموكراتین و لە پێشكەوتووترین و بەهێزترین ولاتانی دونیان، سادەترین شت لای ئەوان دەستاو دەستكردنی دەسەلاتە، لێرەدا ئەوەمان بۆ دەردەكەوێت كە دیموكراتیەت و خۆشگوزەرانی دەكرێت بەدی بهێنرێت بەسیستەمی جۆری جیاواز ئەگەر هات و ئەوانەی ئەو ولاتە بەرێوە دەبەن لەخەمی ولات دابن.

ئێستانیوز: بروات وایە خەباتی پەرلەمانی دەتوانێت ئالوگۆری دەسەلات لە كوردستان دروست بكات؟

احمد محمد :تاوەكو هێزی پێشمەرگە و ئاسایش و پارەی ولات لای حزب بێت و حزب هیچ شتێك لای هێلی سوری نەبێت و هەركات بیەوێت شەرعی ترین دەزگای ولات كە پەرلەمانە دایبخات وكاتێكیش ویستی وەكو دوكان بیكاتەوە نەخێر، ئەمەش بێ هیوایی و بێ ئومێدی خەڵك زیاتر دەكات، كە من پێم وایە ئەو بێ هیواییەش بەرنامە رێژی بۆ كراوە، بۆ ئەوەی خەڵكی نارازی و ئەو خەڵكانەی كە دەنگدەری هێزەكانی ئۆپۆزسیۆنی جارانن بێ ئومێد بن و دەنگ نەدەن، لە هەلبژاردنی 12ی5 و 30ی9 بە روونی دەرەنجامەكانی ئەو هەولانە دەركەوتن، ئەنجامی بەشداریی هاولاتیان لەهەلبژاردن نزیكەی60% بەشداری نەكرد، بۆیە تاراددەیەكی زۆر هێزە دەسەلاتدارەكان لەو هەولانەیان سەركەوتوو بوون.

ئێستانیوز: ئایا پێت وایە پارتی و یەكێتی لاوازبوون و تەنها بە تەزویر براوە بن، یان هێزەكانی ئۆپۆزسیۆن خاوەن كێشەی گەورەن و لە ئاست چاوەروانی خەڵك نین؟

احمد محمد:گومان لە لاوازبوونی یەكێتی و پارتی نیە، بەلام بەراستی هێزەكانی بەرامبەریان تا ئێستا نەیانتوانیوە خاوەن پرۆژەیەكی نیشتمانی و یەك گوتاری و یەك هەڵوێست بن، ئەوان ئەوەندەی خەریكی ململانێی ناوخۆیان و كاركردن  بۆ ئەوەی كامیان كورسیەك لەوەی تر زیاتر بێنێت بەقەد ئەوە كاریان نەكردووە بۆ ئەوەی هاوپەیمانیەتیەك دروست بكەن و هەوڵی كاری گەورەی دەستەجەمعی بدەن بۆ ئەوەی خزمەتی خەڵكی پێبكەن، لە هەڵبژاردنی 12ی5 هەوڵێك هەبوو بۆ ئەوەی ئەو هێزانە بەیەك لیست بەشداری هەڵبژاردن بكەن، بەلام نەیانتوانی قەناعەت بەیەكتر بكەن و ئەو هەوڵە سەری نەگرت بۆیە توانیان 11 كورسی پەرلەمانی بەدەست بێنن، دوای ئەوەی دەرەنجامەكانی هەڵبژاردن راگەیاندرا ئەو كەسانەی هەوڵی دروستكردنی ئەو بەرەیاندا بە دواداچونێكیان كرد بۆ ئەوەی بزانن ئەگەر بەیەكەوە بەشداریان بكردایە چۆن دەبوو، دەركەوت 5 تا 6 كورسی جیاوازی هەبوو، چونكە هەموو هێزەكانی ژمارەیەكی زۆری دەنگیان سوتا و چو بۆ لایەنی دەسەلات، بۆیە تا ئێستا هێزەكانی ئۆپۆزسیۆن عەقلیان گەشەی نەكردووە كاربكەن بۆ بەدیلی پارتی و یەكێتی، بەلكو تەنها بیر لەوە دەكەنەوە چەند كورسیێكیان هەبێت و بەس.

ئێستانیوز: ئایا دەكرێت بەرەیەكی هاوپەیمانی لە هێزەكانی دەرەوەی یەكێتی و پارتی دروستبكرێت؟

احمد محمد:ئەگەر ئەو هێزانە بیانەوێت و لەخەمی خەڵك و ولات بن بەجدی پێویستە ئەو بەرە نیشتمانیە دروست بێت، لەبەر ئەوەی كوردستان لە پێگەیەكی هەستیاردایە هەم دەرفەتی مەزن و هەمیش هەڕەشەی زۆری لەسەرە، ئەوە هێزە سیاسیەكانن  پێویستە ئەو پەرتەوازەیی و ململانێیە ناتەندروستانە وەلابنێن، كە هەر یەكەیان خەمی ئەوەیەتی كورسیەك لەوەی تر زیاتر بێنێت، چونكە گەلەكەمان لە ئێستادا رووبەڕووی چەندین تەحەدیات بۆتەوە لە رووی حكومرانی هەرێمی كوردستان توشی شكستێكی گەورەبووە، گەندەڵی دەستی خستۆتە بینە قاقامانەوە، لە ڕووی دیموكراسی و دادپەروەری و دادی كۆمەڵایەتیەوە روو لە پاشەكشەین، لە ئاسایشی نیشتمانی و ئاشتی كۆمەلایەتی روو لە خراپتربوونە، ئەگەر سەیربكەین دەبینین ئەو هێزانە بەتەنیا و بێ دروستكردنی بەرەیەكی هاوبەش و دروستكردنی هاوپەیمانیەتی ناتوانن ئەو دۆخە تەجەواز بكەن و گۆڕانی بنەڕەتی بێتە ئاراوە، كاری پێكەوەیی لە هێنانەدی ئامانجەكان بەتەواوی نزیكمان دەكاتەوە، بۆیە دروستبوونی ئەو بەرەیە لەو قۆناغەدا زەرورەتێكی حەتمیە، لەڕێگەیەوە ستراتیجیەكی هاوبەش دابڕێژرێت و پرۆژەی كرداری بەرهەمدار جێگەی هەموو ئەو بەڵێن و گوفتارانە بگرێتەوە كە چەندین ساڵە مێشكی تاكی كوردیان ئاخنیووە، بۆیە هێشتا ئومێدێك ماوە بۆ هێنانە كایەی حكومڕانیەكی دروست و گەشەسەندوو تا لەڕێگەیەوە بنەماكانی دیموكراسی و دادپەروەری لەسەر بنیادبنرێت.

ئێستانیوز: بەرێزتان یەكێك لەكادیرە چالاك و هەڵسوڕاوەكانی ناو هاوپەیمانی بۆ دیموكراسی و دادپەروەری بوویت، ئێستا بۆچونت لەسەر هاوپەیمانی چیە و پێت وایە هاوپەیمانی بەو فۆڕمە دەتوانێت بەردەوام بێت و ببێتە هێزێكی كاریگەر؟

احمد محمد: دروست بوونی هاوپەیمانی وەكو پێداویستیەكی بابەتی نێوكاری سیاسی سەری هەڵدا، ویستمان سنورەكانی ئایدۆلۆژیا و ناوچەگەرێتی و ناكۆكیە مێژووییەكان تێپەڕێنین، هاوپەیمانی دیدێكی نوێی فكری سیاسی بوو لە پێناو بەدیهێنانی نەریتێكی تازە لە كایەی سیاسی، كاری نەكرد بۆ سڕینەوەی ئەوانی تر، بۆیە هەوڵی جدی هاوپەیمانی ئەوەبوو كار بكات بۆ بەدیهێنانی مافە نەتەوەییەكان و دەستەبەركردنی ئازادی و دادپەروەری و ئاوەدانی و سەروەركردنی یاساو حكومرانیەكی دیموكراتی دەستووری، كە سەروەری یاساو سەربەخۆیی دادگای تیادا دەستەبەر بێت و گەل سەرچاوەی بریاردان بێت لەرێگەی نوێنەرە هەڵبژێردراوەكانیەوە. هەروەها هاوپەیمانی تێدەكۆشا بۆ چەسپاندنی دەستاودەستكردنی ئاشتیانەی دەسەلات بەگرتنەبەری شێوازەكانی دیموكراسی و رێزگرتن لە ئیرادەی گەل، كاركردن بۆ رووبەرووبونەوەی جیاكاری هاولاتیان و پاراستنی مافەكانی ژنان و پێدانی ئەو رۆڵ و پێگەی كە شایستەیەتی، هەوڵیدەدا بۆ دابینكردنی دەرفەتی چون یەك بۆ گەنجان، توانا سیاسی و ئەكادیمییەكان و كەسانی ئەزمووندار بۆ زامنكردنی بەشداری كارایان لە بنیاتنانەوەی ولات و نوێكردنەوەی دامەزراوەكان و بەرفراوانكردنی كاری سیاسی هەبێت، ئەگەر بەو فۆڕمە بەردەوام بێت پێم وایە دەتوانێت بەهاوكاری هێزەكانی تر ئامانجەكانی وەدی بهێنێت، دوای نەمانی دكتۆر بەرهەم هاوپەیمانی پێویستی بە خۆ رێكخستنەوە هەیە، دەبێت گۆڕانكاری جەوهەری لە هەیكەڵی بەرێوەبردنی بكات و دامەزراوەكانی بەشێوەیەكی زانستی رێكبخرێت تاكو لەگەڵ دروشمەكانی بگونجێت و بەرنامە رێژی بۆ ئایندە بكات، پێویستە سێكتەرە مەعریفیەكانی بەكەسانی شارەزاو ئەكادیمی بسپێرێت، دارشتنەوەی ئەنجومەنی بەرێوەبردن و ئەنجومەنی گشتی لەسەر ئاستی شارەزایی و توانا ئەكاددیمیەكان بێت.

عمر میراودەلی: عەقڵ كێشەی هەیە

ئێستانیوز گفتوگۆیەكی سەبارەت بە عەقڵ‌و كولتورو گەشەكردن، لەچەند پرسیارێكدا لەگەڵ روناكبیرو مامۆستای زانكۆ مامۆستا (عمر میراودەلی) سازكرد، لێرەدا پرسیارەكانمان‌و وەڵامی مامۆستا عمر میراودەلیش، وەك خۆی بۆ خوێنەران دەخەینە روو..

- بۆچی گەشەكردنی كولتوری ئێمە هێندە پڕ كێشەیە؟

- كولتوری ئێمە تا چەند  توانای گۆڕانكاری گەورەی هەیە؟

- سیاسەت دەتوانێت چۆن بخەینە خزمەت گۆڕانكاریەكانی كولتوری‌و جفاتی؟

- بۆچی دامەزراوەكانی دەوڵەتی ئێمە گیرۆدەی تەقلیدی‌و كلاسیكی زۆرن؟ هۆكار تەنها گەندەڵیە؟ یان سیستەمی سیاسیە؟ یان نەگۆڕانی كولتوری حوكمڕانیمانە؟

-بڕوات وایە گەلی كورد بگاتەوە بە مێژووی هاوچەرخ‌و سود لە گۆڕانكاریەكانی ناوچەكەو دنیا وەربگرێت؟

عمر میراودەلی :

هۆکاری گەشەنەکردنی کولتور لەلای ئێمە ریشەیەکی قوڵی هەیە، جابری فەیلەسوفی مەغریبی ، کە لەم سالانەدا کۆچی دواییکرد، خاوەنی پڕۆژەی رەخنە لە عەقڵی عەرەبییە، دیارە ئەمە هەنگاوێکە بۆ وەڵامدانەوەی ئەو پرسیارەی تۆ، لە کولتوری ئێمەدا ئەوەندەی هەست و سۆز زاڵە ئەوەندە کردەی عەقلانی ئامادەییی نییە . ئەگەر بەراوردێک لەنێوان شارستانێتی ئیسلامی و شارستانێتی خورئاوادا بکەین، کە هەندێجار بە شارستانێتی مەسیحیش ناودەبرێ‌، هەستدەکەین کە خاڵی هاوبەش و جیاواز لەنێوان ئەم دوو شارستانیەتەدا هەیە. ئەگەر سەیری مێژووی ئیسلام بکەین چەندان قوتابخانە و رێبازی عەقڵانی دەبینین، کە هەندێکیان پێش قۆناغی رۆشنگەری خورئاوا سەریانهەڵداوە، بەڵام کێشەکە لەوەدایە، کە پڕۆژەی عەقڵانی لە شارستانێتی ئێمەدا چارەنووسی شکست بووە، تاکو ئەم چرکە ساتەی ئێستا، ئەگەر نموونەیەکی بەرچاوو زیندوو بینینەوە من و هاورێکانم بەتایبەتی من، بۆیە وازم لە کاری حیزبی هێنا، کە من پێش ئەوەی کومەڵی ئیسلامی دروست بێ‌ لە بزووتنەوەی ئیسلامی دەستم لە کارکێشابووەوە، بریاڕمدا بنووسم و لە رێگەی کتێب و چاوپێکەوتنی تەلەفزیۆنییەوە پەرە بە پڕۆژە عەقڵانییەکەی خۆم بدەم، کە درێژکراوەی فیکری ئیبن روشد و چەندانی دیکەیە.. بەڵام وەک دەبینن دوای من سەلەفیەت گەڕایەوە و هەرچەندە من ناڵێم ئەوان سەرکەوتن و پڕۆژەی ئێمە شکستی هێنا، چونکە کەسانێک هەن گوێ‌ لە ئێمە دەگرن. بەڵام بەراورد بە سەلەفییەت ئەوان سەرکەوتووترن.. لێرەدایە پێویستە بە دوای ئەو هوکارانەدا بگەڕێین کە دەبنە هۆی شکستی عەقڵانییەت و سەرکەوتنی عەقڵی دۆگما و باو. نووسەرێکی ئیسلامی بە منی گووت: تۆ شێوازەکەت لەلای جەماوەری موسوڵمان قبوڵ نییە، دەبێ‌ هەمان بۆچوون بە زمانێکی دیکە دەرببڕی، مەبەستی ئەوەبوو لە جیاتی ئەوەی بە عەقڵی ئیسلامی بەرامبەرت بڵیی داخراو یان دۆگما وشەیەکی دیکە بەکاربێنە، بەڵام من پێم وایە کێشەکە تەنها ئەوە نییە و قوڵترە، ئیبن روشد کە شاربەدەرکرا زمانەکەی راشکاوانەتر بوو لە هی ئەوانی دیکە، بەڵام ئەوانی دیکە نەیانتوانی وەک ئیبن روشد راشکاوانە راکانیان دەرببڕن ،هەرچەندە ئیبن روشد باجی داو شاربەدەرکرا، بەڵام کاریگەری لە ئەوانی دیکە زیاتر بوو، هاشم ساڵح نووسەری عەرەب پێی وایە بۆ گوڕانکاری فیکری و عەقڵی دەبێ‌ هەستی عەقڵی دۆگما بریندار بکرێ‌، بە واتایەکی دیکە نابێ‌ ئەو قسەیەی دەمانەوێ‌ بیکەین بۆ ئەوەی عەقڵی باو تورەنەبی بیشارینەوە و نەیکەین، چونکە گوڕانکاری لە هەربوارێکدابێ‌ کێشە و گرفتی خۆی هەیە، من پێم وایە تەنانەت پرۆژەکەی جابریش شەرمنانە بوو، چونکە شەقامی ئیسلامی نەوروژاند، تەنانەت محەمەد ئەرگۆن، کە خاوەنی پرۆژەی رەخنە لە عەقڵی ئیسلامییە راشکاوانەتر راکانی خۆی راگەیاند، بۆیە گوڕانکاری لە بوای کولتوریدا لەلای ئێمە سەرەتا دەبێ‌ هەوڵ بێ‌ بۆ دەستکاریکردنی عەقڵی باو، ئەمە تەنها تایبەت نییە بە وڵاتی ئێمەوە، بەڵکو لە خۆرهەلاتدا بەگشتی کەمتر کردەی عەقلانی سەرکەوتووبووە، لەبەر ئەوەی عەقڵی باوو دۆگما لەو ولاتانەی خۆرهەڵاتی ناوەڕاستدا زاڵە و ئامادەیی بۆ گۆڕانکاری کەمترە، راستە چەند ولاتێکی خۆرهەڵاتی ناوەڕاست لە رووی پیشەسازییەوە گەشەیان کردووە، بەلام ئەمە بەتەنیا بەس نییە بۆ گۆرانکاری و گەشەی کولتوری یەکێک لە خاڵە بەهێزەکانی گەشەی شارستانێتی خۆرئاوا عەقڵی رەخنەییە کاتێک رەخنە ئامادەیی هەبوو عەقڵ واز لە پێدراوەکانی پێشووی خۆی دێنێ‌ و ئەمە تەنها تایبەت نییە بە ئایینەوە، بەڵکو بواری سیاسی و کومەلایەتیش بە هەمانشێوەن، ئەوەندەی لە کولتوری ئێمەدا دەسەلاتی سیاسی و فیکری بەیەکداچوون بەشی زوری ئەو گۆرانکارییە فیکرییانەی شکستیان هێناوە دەگەڕێتەوە بۆ ئەوەی دەسەڵات دەستی خستۆتە بوارە فیکری و رۆشنبیرییەکان، ململانێ‌ فیکرییەکان ئازادانەو دوور لە هەژموونی دەسەلاتی سیاسی کاری خۆیان نەکردووە، دەتوانین لێرەدا نموونە بە مێژوی کۆن و ئێستا بێنینەوە، ململانێی نێوان تەریقەتی قادری و نەقشبەندی، بابانیەکان هۆکار بوون بۆ ئەوەی فورمەلە نەبێ‌ و بە ئاکام نەگا، تاکو لە دواییدا مەولانا خالید سەری خۆی هەڵگرت تەنانەت هەروەک جابری ئاماژەی پێدەکا کاتێک مەئمون پشتیوانی لە بزوتنەوەی موعتەزیلە کرد ئامانجی سیاسی لە پشتەوە بوو، بەو شێوەیە نەبوو کە ئیسلامیەکان بە شانازییەوە باسی ئەو بزاوتە رۆشنگەرییەی خەلیفە مەئمون دەکەن، کەواتە بە مەبەستی خزمەتکردن بە فیکرو مەعریفە نەبووە، وەکچۆن ئێستا سەلەفیەت پشتیوانی لێدەکرێ‌ و دژایەتی رەوتێکی دیکە دەکرێ‌ لەپێناو خزمەت بە فیکر و مەعریفە نییە. تەنانەت فیکری مارکسیش لە مێژوی بزافی رزگاریخوازی کوردیدا ئەوەندەی لە پێناو تێگەیشتن لەو فیکرە و خزمەتکردن بە ئایدۆلوژیایەکی دیاریکراودا بوو ئەوەندە لە پَیناو گەشەی فیکری و مەعریفیدا نەبوو، کەواتە دەسەلاتی سیاسی لە جیهانی ئێمەدا ئەوەندەی رێگرە لە گەشەی کولتوری و مەعریفی ئەوەندە پشتیوانی لێ‌ ناکا، بۆیە چەندان نموونەمان لەو نوسەرو روناکیرانە هەیە کە دەسەلات لەم ولاتانەدا تیرۆری کردون بە کوردستانی خۆشمانەوە جگە لەمانە جەماوەری ناهۆشیاریش هوکارێکی دیکەی ئەو لاوازی گەشەی مەعریفی و کولتورییە، چونکە جەماوەر و خەڵک ئەوەندە هۆشیار نییە لە نیازو مەبەستی بیرمەندو فەیلەسوف و نووسەر بگا و دەستی بە کڵاوەکەی خۆیەوە گرتووە با نەیبا.. ئەوەندەی جەماوەر گوێ‌ لە سیاسی و دەسەلاتدار دەگرێ‌ ئەوەندە گوێ‌ لە نووسەر و روناکبیر ناگرێ‌ ئەو دەنگی نارەزاییەی ئەمرۆ لە کوردستان دەبیسترێ‌ لە نووسەرانەوە دەستی پێکرد، بەلام جەماوەر تەنها لەو قسەیەی نووسەران دەگا کە باسی گەندەڵی دەکەن کە لە راستیدا چاکسازی و گەشەی کولتوری تەنها ئەو لایەنە نییە بەلام جەماوەر ئەوەندەی دەوێ‌ و خۆی ماندوو ناکا بە دوای لایەنەکانی دیکەدا بگەرێ‌.

-بەڵێ‌ دەتوانرێ‌ دەسەلات بخرێتە خزمەت کولتورەوە هەر وەک لە وەڵامی پرسیارەکەی پێشوودا ئاماژەم پێدا دەسەلات لە خۆرهەلاتی ناوەڕاست، چونکە هەژموونی بەسەر جومگە گشتییەکانی کومەڵگەدا هەیە، بە درێژایی مێژوو رۆڵی بەرچاوی هەبووە لە ئاراستەکردنی جۆرە کولتورێک و پشتیوانی لێکردنی، بە شێوەیەک کە لەگەڵ بەرژەوەندییەکانی خۆیدا بگونجێ‌، سیستەمی فەرمانڕەوایەتی لەم ولاتانەدا بەرەنجامی تیۆر و فەلسەفەی بیرمەندان و فەیلەسوفان نەبووە، ئەگەر سەیری یۆنانی کۆن بکەین وەکچۆن باسی ئەدەب و هونەرو بوارەکانی دیکەیان کردووە شێوازەکانی قەرمانرەوایەتیش بەشێک بوون لە باس و پرۆژەی ئەو فەیلەسوف و بیرمەندانە، راستە لە جیهانی ئێمەدا چونکە دەسەلات ستەمکاری بووە تەنانەت یەکێکی وەک بەیدەبا کە جابریش باسی دەکا کاتێک ویستبێتی باسی دادگەری بکا، لەسەر زمانی باڵندە و ئاژەلان گوزارشتی لەو بابەتە کردووە، بەلام لە ولاتێکی وەک یۆناندا فەیلەسوفان راشکاوانە لەو بابەتانە دواون بەلام ئەوەی لە جیهانی ئیسلامیدا هەستی پێدەکرێ‌ بەتایبەتی کاتێک سەیری نووسراوەکانی زانایانی ئیسلامی بکەین، جگە لە دەستنیشانکردنی چەند خەسڵەت و تایبەتمەندییەکی دەسەلاتدار لە روانگەیەکی فیکری و لە دیدگایەکی دیکەوە کە روانینی فیکری و فەلسەفی دەیخوازێ‌ لەو بابەتە نەدواون.. تەنانەت کێشەی دادگەری کومەلایەتی کە پێویستی بە باسی قوڵی فەلسەفی هەیە لەلای زانایان و بیرمەندانی جیهانی ئیسلامیی زیاتر لە چوارچێوەی وەعزو ئامۆژگاریدا باسی لێکراوە.

-ئەمە پرسیارێکی جوانە و گرنگە تەنانەت هەوڵەکانی زۆر لە بیرمەندانی عەرەب وەلامی ئەم پرسیارەیە کە دامەزراوەکانی دەوڵەتانی ئێمە قبوڵی گوڕانکاری ناکەن، دیارە مروڤ بە سروشتی خۆی حەزی لە جورێک لە چەقبەستوییە، من لە کتێبی خوێندنەوە و راڤەدا لەو بابەتە دواوم. تەنانەت ئەم حالەتە چ لەسەر ئاستی تاکەکەس و چ لەسەر ئاستی ژیار و شارستانێتی هەستی پێدەکرێ‌، ئەگەر سەیری پەیامی پیغەمبەران بکەین ئەو راستییەمان بو دەردەکەوێ‌ کە خەڵک لە کاتێکدا دژایەتی پەیامی پێغەمبەرانیان کردووە، یەکێک لە هۆکارەکان ئەوە بووە کە کۆمەڵگە نەیویستووە لەو چەقبەستووییە بچێتە دەرێ‌ کە تووشی بووە، هەندێجار مروڤ حەز دەکا لە نەزانیدا بمێنێتەوە و گومانی لە گۆڕان و مەعریفە هەیە، بۆیە کانت فەیلەسوفی قۆناغی رۆشنگەری لەو وتارەیدا کە تایبەت بوو بە رۆشنگەری وەڵامی پرسیاری ئەوانە دەداتەوە کە دەیانەوێ‌ لە نیازو مەبەستی رۆشنگەران بگەن، کانت دەڵێ‌ رۆشنگەری رزگارکردنی مروڤە لەو نەزانییەی خۆی لێی بەرپرسیارە، من لە یەکێک لە کتێبەکانمدا ئاماژەم بۆ ئەوە کردووە کە تەنها نەزانین گرفت نییە زانینیش گرفتی خۆی هەیە، عەقڵیش وەکچۆن بەخششێکی خودایە و مروڤ پێویستە رێزی لێ‌ بگرێ‌، بەلام ئەویش بەشی خۆی گرفتی هەیە سەرهەڵدانی قوتابخانەی (فرانکفۆرت) دوای جەنگی جیهانی دووەم کە کومەڵێک فەیلەسوف پێی هەستان زیاتر بۆ ئەوە بوو لە گرفتەکانی عەقڵ بدوێن و جارێکی دیکە رەخنە لەو عەقڵە بگرن کە دووسەد ساڵی بەسەردا تێپەریبوو و خۆرئاوا بە خەڵک و فەیلەسوفانەوە ستایشیان دەکرد، تەنانەت چەند فەیلەسوفێک لە عەقڵ کەوتنەگومانەوە و سەرزەنشتی عەقڵیان کرد، بۆیە نائامادەیی عەقڵ و گۆڕانکاری لە دامەزراوەکانی دەوڵەتانی لای ئێمە هەروەک لە پرسیارەکەتدا ئاماژەت پێکردووە پەیوەندی بەو پاشخانە فیکری و مەعریفییەوە هەیە کە لەو کومەڵگایانەدا ئامادەیی هەیە.

ئاكۆ ئاكۆیی،  بیرەوەری رۆژانی ئەنفالی بادینان بۆ ئێستانیوز دەگێڕێتەوە

(بەری گارێ‌ و زێبارەتی )

ئەنفال ئەوپرۆسەیە بوو كە بە بڕیارێكی ئەنجومەنی بەناو سەركردایەتی شۆڕش‌و سەرۆكەكەی سەدام حوسێن لەرۆژی (29/3/1987) بەشێوەیەكی فەرمی (عەلی حەسەن مەجید)ی ناسراوە بە(عەلی كیمیایی)، (( كە لەسەر ئەنجامدانی تاوانی ئەنفال تاوانباركراو لە 25/1/2010لە سێدارە درا )) دەست نیشان كرد، بۆسەرپەرشتی‌و جێبەجێكردنی پرۆسەكە، مەبەست لەپرۆسەكە جنێوسایدی كورد بوو، رژێمی لەناو چوو پڕۆسەی ئەنفالی بەهەشت قۆناغ جێبەجێكرد، ئەوەی لەخوارەوە دەیخوێنیتەوە بیرەوەیی ئەو رۆژانەیە كەبەچاوی خۆم زۆر لە رووداو و كارەساتەكانم بینیوە .ئێمە مەفرەزەیەكی پێشمەرگە بووین لە ناوچەكە دا مابووینەوە لەدواقۆناغەكانی ئەنفال(ئەنفالی بادینان) كە پێشتر زۆربەی ناوچەكانی كوردستان بەتایبەتی (هەولێرو سلێمانی‌و گەرمیان) بەرشاڵاوەكانی ئەنفال كەوتبوون‌و ئەوەی مابۆوە تەنیا ناوچەكانی بادینان بوو.

ئەنفالی بادینان كە دوا قۆناغ و قۆناغی هەشتەم بوو لە(25/8) تا (6/9)ی ساڵی (1988)، كەرۆژی (6/9)رژێم بەلێبوردنێكی درۆزنانە كۆتایی بەهێرشەكان هێنا.

سەرەتا ئەوەی پێویستە ئاماژەی پێ‌ بدرێت وەستانی شەڕی (ئێران - ئێراق)ە كە زیاتر بواری بۆ رژێمی بەعسی روخاو ڕەخساند بۆبەئەنجام گەیاندنی پرۆسەی ئەنفال هەرچەندە پێشتر پرۆسەی ئەنفال دەستی پێكردبوو بەڵام بە وەستانی شەڕ پرۆسەی ئەنفاڵ فرەوانترو دژوارتر بوو. دوای وەستانی شەڕو كێشانەوەی هێزەكانی رژێم لەبەرەكانی شەڕِ، زانیاری ئەوە هەبوو كەڕژێم هێزێكی زۆری (سوپاو جاش)ی كۆكردۆتەوە بۆهێرش هێنانە سەر ناوچە ئازادكراوەكانی بادینان ، بەتایبەتی لەسەر ئەو هێزانەی لەناوچەكانی ( ئامێدی دێرەلوك و شێخان‌و ئاكرێ‌ ) ، بارەگاكانی ئێمە لەدەڤەرێك بوو دەكەوتە نێوان (زێبارەتی و بەری گارا) لە گەلیێك بووین بەناوی (گەلی تووبە) كەكەتبووە نێوان هەردوو گوندی (كافێ‌)ی زێبارەتی‌و گوندی (یەك ماڵە) ی بەری گارا، بەری گارا ناوچەیەكی فرەوانەو (گارا)ش زنجیرە شاخێكی دوورو درێژە ئێمە لە پایزی 1985 بارەگاكانمان لە گەلی ( زێوشكان) گواستنەوە بۆ ئەوێ‌ ، هەرلەم گەلییەدا لە بەهاری (1988)یەكەم كۆنفراسی حزبمان (حزبی زەحمەتكێشانی كوردستان )ی تیا بەسترا.

دوای وەستانی شەڕی (ئێران ـ ئێراق)، رژێم زیاتر دەستی كرایەوە بۆشەڕكردنی هێزی پێشمەرگەو داگیركردنی ناوچە ئازاد كراوەكان، راگەیاندنی كۆتایی هێنان بەشەر كە ئەوكاتە ( ئیمام خومەینی) وەك خۆی وتەنی(وەك خواردنەوی جامێك ژەهرە) بەناچاری بڕیاری لەوەستانی شەڕدا لە(8/8/1988).

دوو سێ‌ رۆژ دواتر كۆڕێكی فرەوان لەسەر بارودۆخەكە كەتایبەت بوو بەوەستانی شەڕو هەلومەرجی داهاتوو، بۆسەرجەم ئەو كادیرو پێشمەرگانەی حزب كە لە بارەگاكانی ئەوێ‌ بوون لەلایەن بەڕێز (كاك قادر عەزیز) بەسترا، كەلە بەشێكی وتەكانی ئاماژەی بەوەدا (بەكۆتایی هاتنی شەڕی ( ئێران ـ ئێراق) ڕژێم زیاتر دەستی بەتاڵ دەبێت و بواری زیاتری بۆدەرخسێت بۆشەڕكردنی هێزی پێشمەرگەو پەلاماردانی ناوچە ئازاد كراوەكان‌و ئەنجامدانی پیلانەگلاوەكانی لەبەرامبەر گەلەكەمان، بەمەش خەبات و تێكۆشانمان سەخت تردەبێ‌، بۆیە دەبێت خۆمان بۆ ئەو رۆژەو هەموو پێشهاتێك ئامادە بكەین و شێلگیرانە تر بەگژ پیلانەكاندا بچینەوەو لەوانەیە شێوازی خەباتی چەكداریمان گۆڕانی بەسەردابێت و شەری پارتی زانی پیادەبكەین ) .

سەركردایەتی حزب وەكو هەموولایەنەكانی تری ناوچەكە بڕیاری دا كەبە شێوەیەكی كاتی ناوچەكە جێ‌ بهێڵیت، كەدوا لایەن بووین بڕیارەكەمان پیادەكردو حزب بڕیاریدا مەفرەزەیەكی (11) یانزە كەسی لەناوچەكە لە دەوروبەری بارەگا جێبهێڵی بۆهەندێ‌ كاری پێویست، كە كارەكانی ئەنجامدان ئەوانیش بگەنەوە هێزەكانی تر لە چیای شیرین وا بڕیار بوو ئەم مەفرەزەیە كە كارەكانی ئەنجام دان بەرێ‌ بكەون و لە و دیو چیای شیرین بە هاورێكانی تر بگەنەوە ، ئەم (11) پێشمەگەیە ئەمانە بووین:

( دڵشاد كۆیی، نەبەز ئیسماعیل، دانا حەوێز، سالار، ئاری ، كۆسرەت، ئومێد، هەرێم، سەرەتا، كاروان،،ئاكۆ ئاكۆیی).

(26/8) هەموو ئەو هاورێیانەی لەبارەگاكان بوون جگە لەو مەفرەزە یانزە كەسیە نەبێت هەموویان بەرێكەوتن بۆ ئەو شوێنەی پێشتر دیاری كرابوو كە ئەو شوێنەش چیای ( شیرن )بوو بڕیار وابوو بە شێوەیەكی كاتی بارەگاكانمان لەوێ‌ دابنێین تا باروودۆخی ناوچەكە ئاسایی دەبێتەوە ئەوكات بگەرێینەوە بۆبارەگاكانی پێشووترمان.

ئەو كارەی كە بە مەفرەزەكە ڕاسپاردرابوو بریتی بوو لەگەیاندنی هاوڕێیەك بۆ نزیك یەكێ‌ لەگوندەكانی (دنیارتە) بۆ ئەوەی بچێتە هەولێر كۆمەڵێك ڕاسپاردەی پێ‌ بوو بۆ هاوڕێیانی ناوشار (ڕێكخستن) هەروا شاردنەوەی ئەو كەلوپەلانەی لەبارەگاكان بوون، وەك كەلوپەلی راگەیاندن و چەك و بێ‌ تەڵ و ئازوقە ......تاد، هەر هەمان رۆژ چوار هاوڕێ‌ لەگەڵ ئەو هاوڕێیەی بڕیاربوو بچێتەوە هەولێر بەڕێكەوتین، ئەوگوندانەی كەوتنە سەر ڕێگامان (كافێ‌، كانی گوڵێ‌، دەحلێ‌ ) چۆل كرابوون، ئێمە دەبوایە بە چیای (سەری شەهێ‌) سەركەوین كە سەرەتایی زنجیرەی چیای (پێرس)ە چیای پێرس لە وێوە دەست پێ‌ دەكات و درێژ دەبێتەوە تا بێخمە، مەتارەكانمان لە ئاوی ( دەحلێ‌) پڕكردو ڕێگای هەورازمان گرتەبەر، هێشتا هەرلەبنارەكەی دابووین چەندكەسێك بەسواری ولاغ بەڕێگادا دەهاتنە خوار، خەڵكی ناوچەكە بوون پرسیاری ڕێگامان لێكردن زۆر بە پەلەبوون وتیان ( بگەڕێنەوە ناتوانن بگەنە گوند ئەوێ‌ پڕبووە لەسووپاو جاش، هەموو ڕێگاكان گیراون، ئێمە بەپەلە توانیمان خۆمان دەرباز بكەین و ئێوە چی دەكەن لێرە زووكەن خۆتان دەرباز بكەن و ناوچەكە جێبهێڵن ) ، ئێمە بەردەوامیماندا بەرۆیشتن، زۆر مەبەستمان بوو بتوانین ئەو هاوڕێیە بگەینینە شوێنی مەبەست چوونكە كارەكەی زۆر پێویست‌و زەروری بوو، مەودایەك ڕۆیشتین دیسان دووكەسی تر بەسواری ولاغ بەپەلە دەهاتنە خوار پێش ئەوەی ئێمە لێیان بپرسین ئەوان وتیان كێوە دەچن؟ پێمان وتن دەچینە ئەو شوێنە ئەوانیش جەختیان لەسەر ئەوە كردەوە كە بگەڕێنەوەو لەو ناوچەیە دوور كەوینەوە ، هەڵبەتە قسەكانی ئەوان ڕاست بوو ناوچەكە چۆڵ ببوو، رەوشەكە ئاڵۆز ببوو بارودۆخەكە هەموو ئاماژەكانی وا بوون كەكارەساتێك بەرێوەیە بڕیارماندا بگەڕێینەوە، بۆنزیكی ئێوارە گەیشتینەوە لای هاوڕێیان، ئەوان زۆربەی كەلوپەلەكانیان شاردبۆوە، كەشەو داهات فڕۆكەی (پیلاتۆزوكۆپتەر) بەئاسمانی ناوچەكە دەسوڕانەوە، هەندێ‌ لەشوێنەكانی ناوچەی بەری گارەی بۆردومان دەكرد، گوندی (شێرانە) بەر بۆمبی كیمیایی كەوتبوو، دووكەسیش شەهید ببون، لەبارەگا دەرچووین و چووینە بەرزایەكان ، بارەگای ناوچەی (ئاكرێ‌)ی برادەرانی پارتی لەنزیكی ئێمەوە بوون بارەگاكانی هاورێیانی حزبی شیوعیش لە ناوچكە بوون، هەموو یان چۆڵكرابوون.

لە (27/8) ئەو كارانەی بەئێمە راسپێردرابوون جێبەجێمانكردن، جگە لەو هاوڕێیە نەبێت كە نەمانتوانی بەڕِێی بكەین بۆهەولێر، ئێوارە خۆمان ئامادەكرد بۆ رۆیشتن، بەیانی كاتژمێر (5) بەڕێكەوتین، كەلوپەلی پێویستی رێگامان وەك نان و خواردن، لە ئێسترێك باركرد، (گیسك) ێكیشمان هەبوو دەمێك بوو بە خێومان دەكرد زۆر متوی ئێمە ببوو لەدوای ئێمەوە دەرۆیشت دامانابوو لەڕێگادا بیكەین بەژەمێك، هاوڕێ‌ (كرمانج عەوێنەیی) زۆر خولیای ڕاوەكەو بوو دووكەوی هەبوون لەلای ئێمەی دانابوون خۆشی بەجەولە چووبووە دەشتی هەولێر هەر ڕۆژی پێشووتر كەوەكانمان بەردان و قەفەزەكانیشمان شكاندن، ئەو رێگایەی ئێمە پێیدا دەرۆیشتین بەبناری زنجیرە چیایێكەوە بوو بەناوی (حەفت تەبەق) كەدەكەوێتە نێوان هەردوو چیای گارەو مەتین ئێمە بە دیووی لای گارادابووین ، ڕێگاكە بەنێودارستانێكی چڕدا بوو تا گەیشتینە نزیك گوندی ( سەرانێ‌ سەروو)، لەوێ‌ بەرزایەك هەبوو هەوارگەی چەند ماڵێكی مەرداڕ بوون، خەڵكێكی زۆری گوندەكانی ناوچەكەی لێ‌ كۆببوەوە چاوەڕێی ئەوەیان دەكرد هەواڵی سەرزێی (بادینان)یان بۆبێت بۆئەوەی بۆ ئەو دیو شۆڕ ببنەوە بۆ (دەشتازێیێ‌)و لەزێی بادینان بپەرنەوەو بە گەلی باڵندە بەرەو سنورەكانی ئێران-توركیا بڕِۆن، چووینە ناو خەڵكەكە پرسیاری رێگامان لێكردن وتیان ئێمەش چاوەڕێ‌ دەكەین دووكەسمان رەوانە كردووە لە نزیكەوە چاودێری بكەن‌و بزانن دەتوانین لەزێ‌ بپەڕینەوە گوایە ئەو دیوو و سەرزێ‌ گیراوە، ئێمەش لە دووری خەڵكەكە لەژێر درەختەكانی گۆرستانێك لەچاوەروانی دابووین، دوو هاورێشمان لەنێو خەڵكەكە بەجێمان تاهەواڵی رێگا وەرگرن، ئەودووكەسەی كەخەڵك چاوەرێیان دەكردن بۆ وەرگرتنی هەواڵی رێگا پاش كەمتر لەكاتژمێرێك گەڕانەوە دوو هاورێیەكەمان هاتنەوەو وتیان ئەوان گەڕانەوەو دەڵێن سەرزێ‌ گیراوە، ئۆتۆمبێلی سەربازی بۆناوچەی بارزان هاتوو چۆیانە، كۆپتەر بەبەردەوامی بەسەر هێزەكان دەسوڕێتەوەو سووپا لەودیوو بەرەو ئەم ناوچەیە دێت ، خەڵكەكە كەئەمەیان بیست بەپەلە پەرتەیان لێكردو لەنێو چری دارستانەكە ون بوون.

ئێمەش بە دوای ئەوان بۆ نێو دارستانەكە گەڕاینەوە بڕیارماندا لەبەر دوو هۆ تێكەڵاوی خەڵكەكە نەبین، یەكەمیان نەبادا خەڵكێك هەبێت زانیاریمان لەسەربدات، دووەمیان خەڵكانێك هەبوون پێشمەرگەیان شەهید دەكرد وتەسلیم دەبوونەوەو بۆ ئەوەی رژێم لێیان ببورێت، ئێمە لەنێو دارستانەكەدا چووینە سەر بەرزایەك بۆ ئەوەی بزانین بارودۆخەكە لە چیدایە ، كات نزیكەی نیوەرۆ دادەهات گوندی ( سەرانی سەروو ) لە ئێمە دیار بوو دەنگی گرمەی تۆپەكان دەهاتنە بەر گوێ‌ و بەرەبەرەش دەنگەكە نزیك دەبۆوە تاوای لێهات بۆ دیووی ئێمەش تەقێندران و پاشان تۆپەكان وەستان و كۆپتەر گەیشتە ئاسمانی ناوچكەو دەسوڕایەوە ، سەیرمانكرد وا سوپاو جاش لەهەموو ئەو ڕێگا سەرەكیانە وەك گوندی بانێ‌ و سەری شەهێ‌ و گەلی نیێ‌ بەرەو ناوچەكە دەهاتن، دەنگی تەقەش تادەهات نزیك تر دەبۆوە، سوپاو جاش لەوبەرزایەی كە ماڵە مەڕدارەكانی لێبوو بەدەركەوتن وبەرەو گوندی ( سەرانی سەروو ) شۆڕ بوونەوە هەڵبەتە ماڵەمەڕدارەكان و گوندەكە چۆلببوون ، پێش ئەوەی ئەو هێزە بگەنە ناو گوند دایانە بەردەست رێژی تفەنگ و ئاربی چی كە چوونە ناویش ئاگریا لەگوندەكە بەردا، یەكەم گوند لەناوچەكە ئاگری تێبەردرا ئەم گوندە بوو، بریارماندا بگەڕێینەوە دەوروبەری بارەگاكانمان، هەر هەموومان خەڵكی دەرەوەی ناوچەكە بووین ئەوەندە شارەزای ئەوێ‌ نەبووین تابتوانین بۆ هەر شۆێنێك بمانەوێ‌ بچین ئەو گوندانەی كە لەئێمە دیار بوون وەك (كافێ‌، كانی گوڵێ‌، بیركەكۆر، ئاگرێ‌، سەرانێ‌ خوارێ‌، بانێ‌) لەهەموو گوندەكان دووكەل‌وئاگر بەرزبۆوە، ئیتر كەلكی ئەوە نەما بەو شێوەی پێشوو مامەڵە بكەین بارمان لە ئێسترەكە كردەوەو كورتانمان لەپشت داكەندوئێسترمان بەرەلا كرد، كۆڵە پشتەكانمان لەوكەلوپەلانەی تایبەت بەخۆمان بەتاڵكرد، ئەو نانەی پێمانبوو دابەشمان كردوو خستمانە ناو كۆڵپشتەكانمان، (كۆڵەپشتەكەی من كورتەك و شولوارێكی تیابوو كە ئەویش هی هاوڕێ‌ ( بەلێن ) بوو زۆر نووبوو رەنگی قاوەیی خەت خەت بوو

ئەوەی من كۆن ببوو فڕێم دابوو ئەوم لەجیاتی هەلگرتبوو لەگەل هەندێ‌ ئەدەبیاتی حزب و وێنەی فۆتۆگرافی و نەخشەیەكی جیهان و سێ‌ دیوانە شیعری (گەردەلوولی سپی لەتیف هەڵمەت و شەونامەی شاعیرێكی تێنوی عەبدەڵڵا پەشێوو سوتان لەبەربارنی رەفیق سابیر) ، هەرلەوێ‌ هەموویانم جگە لەدەفتەری شیعرەكانی خۆم‌و وێنەكان، كەئەوانیشم دواتر لەئەشكەوتێك شاردنەوە خستمەكڵورایەكەی قاپی ئەو دارتووەیی كە لە سەركانیێك بوولەبەر رێگا ، لەكاتی گەڕانەوەمان بۆشوێنی مەبەست گیسكەكە هەربەدوامانەوە بوو، بە دوای ئێمەوە دەرۆیشت تا تاریك داهات، ئیتر ئێمەی ونكردو مەودایەكی زۆر گۆێمان لەباعە باعی بوو، چووینە ناو بارەگاكانمان، سێ‌ چوار دەبەی پێنج لیتریمان هەڵگرت بۆ ئاو، هاورێ‌ دڵشاد كەلێپرسراومان بوو، وتی واچاكە خۆمان بگەیەنینە (گەلی بانێ‌) كە شوێنێكی سەختەو ئاوی لێیەو سود لەترێ‌ و هەنجیرە خۆرسكەكانی وەردەگرین، بەڵام لەبەر گەمارۆو زۆری سوپاو جاش ونا شارەزایی تەوای ناوچەكە ئێمە تەنیا رێگا سەركیەكان شارەزا بووین نەدەتوانرا بۆ ئەو شوێنە بچین، بۆیە دواتر شوێنێكی ترمان دەست نیشانكرد كە شوێنێكی سەخت و نزیك گوندی یەك ماڵە بوو، بەڕێكەوتین لەسەر رێگا كانیێگ هەبوو جێی هەوارگەی هاوینانی گوندنشینەكان بوو بەناوی (كانی گیسك)، لەوێ‌ لاماندا بۆئەوەی دەبەكانمان پرئاو بكەین، ماڵەكان چۆلیان كردبوو، بەڵام هەموو كەلوپەلەكانیان لەوێ‌ مابوون، تەنانەت پیاڵەكانیان پرلەچاو مەنجەڵی چێشتیان پرلەچێشت بوون، هەندێ‌ خواردنیشمان لەمەنجەلەكان خوارد، لەیەكێك لەكەپرەكان نوزەیەك دەهات كەبۆی چووین مناڵێكی (5ـ6) ساڵانی پەككەوتویان جێ‌ هێشتبوو، كەڕو لال بو، زۆر پێی دڵگران بووین، هیچ چارەیەكمان نەبوو، تەنیا ئەوەی لەدەستمان هات هەندێ‌ نان‌و ئاومان لەتەنیشت داناو شوێنەكەمان جێهێشت، درەنگانی شەو گەیشتینە ئەو شوێنەی كەبۆی دەچووین، بەڵام كۆمەلێك خەلكی ناوچەكە خۆیان لێ‌ پەنا دابوو كە نەیانتوانیبوو دەربچن ، بۆیە بەناچاری دووبارە لەبەر ئەوهۆیانەی كەپێشووتر باسم كرد، پاش پشوویەك گەڕاینەوە بەرزایەكانی پشت بارەگاكانی خۆمان، تاگەیشتینە ئەوێ‌ بەرەبەیان داهات، دوو دوو دابەش بووین شوێنەكەمان بەرز بوو زۆربەی ناوچەكەمان لێوە دیار بوو، كەرۆژ دەركەوت جوولەی سەربازو جاش دیاربوو بەتایبەتی لەبەردەم هەردوو گوندی (كافێ‌، كانی گوڵێ‌) ئاپۆڕەی سەربازو جاش لە بن دارەكانی گۆڕستانی گوندی كافێ‌ دابوو، پێ‌ دەچوو بارەگای سەرەكیان لەوێ‌ دانابێ‌، خەڵكێكی زۆری دانیشتوانی ئەو گوندانەیان كە زۆربەیان ژن و منداڵا بوون دەستگیر كرابوون، بەریز یەك بەدوای یەك بەپیادە بەرێگای (گەلی نیێ‌) بەرەو (نەهلێ‌) یان بردن، هەروا مەروماڵاتێكی زۆریان كۆكردبۆوە.

29/8 سەرجەم گوندەكانی بەرەی گارەیان سوتاند، وەك (یەكماڵە، كیرێ‌، مەرزێ‌، شێرانە، ردێنیا، ساركێ‌، بیێ‌، زێوەو .... تاد).

لەم گوندانە خەڵكێكی زۆریان دەستگیر كردبوو بە رێگای گەلی شێرانەیان دابردبوون بۆ دێرەلوك، رێگای ئەم گەلیە زۆر سەختە تەنانەت بە پیادەش رۆیشتنی تیادا زەحمەتە چەندین ژن و مناڵ و پیر لەم كۆسپ و هەلدێرە كەوتبوونە خوارەوە، كاتێ‌ سوپا گەیشتبوە گوندی (یەكماڵە) تەنیا پیرەژنێكی كوێری لێ‌ مابوو لەسەر بەرماڵی نوێژ كردن دەسترێژیان لێ‌ كردبوو، شەهیدیان كردبوو.

دەبوا ئێمە هەموو ئێوارەیەك كەتاریك دادەهات هاتباینە خوار بۆسەر ئەو كانیەی كەلە خوار ئێمەوە بوو لەبنار ئەو شاخەی كە ئێمەی لێ‌ بووین، یەكەم ئێوارەی كەدابەزین لەدەوربەری كانیەكە دەنگەدەنگ دەهات هاورێیەكمان لێیان نزیك بۆوە بۆ زانیاری دەربارەیان، كەگەڕایەوە وتی هەموویان خەڵكی ناوچەكەن، لێرە خۆیان پەناداوەو لەبەر ئەم ئاوەش هاتوونەتە ئێرە، ئێمەش چارەمان نەبوو دەبا هەر چووباینە سەركانیەكە بۆپركردنی دەبەو مەتارەكانمان كە چوونیە سەركانی دوو كەس لەو خەڵكە هاتنە لامان، ئینجا زانیمان كە چەند مالێكی گوندەكانی (هاریكاشێخی و بیاوێ‌‌و سەروكانی)بوون، ئەم گوندانە دەكەونە (دەشتازێ‌َ) بەرامبەر دێرەلوك‌و شیلادزێ‌، چەند كەسێكمان لێ‌ دەناسین‌و هاتنە لامان وتیان تەنیا خۆمان درچووین، نەمانتوانی هیچ كەل و پەلێك لەگەل خۆمان بێنین، هیچمان نییە بۆخواردن، ئێمەش شوێنی ئەو ئازوقەیەی كە پەنامان دابوو نیشاندان، شەوی پاشتر چووبوون بردبوویان نیشانی خەڵكی تریشیان دابوو كەوەكو ئەوان بێ‌ خواردن بوون، هەندێ‌ زانیاریمان لەوان وەرگرت، وتیان زۆربەی خەڵكی ناوچەكەمان ئەوانەی توانیان چەند رۆژێك لەمەوبەر دەرچوون ئەوە دەرچوون، بەڵام ئەوانیتر هەمووویان وەك ئێمە لە ناوچەكە خۆیان شاردۆتەوەو بەشێكیش گیراون .

ئەو نانەی هەڵمان گرتبوو كۆتای هات، بیرمان لەوەكردەوە بچینە ناو بارەگاكانمان چونكە سەربانی چێشتخانەكەمان پڕبوو لەفەردەی چنكەنان گەر نەسوتێنرا بن دەتوانین كەڵكی لێ‌ وەربگرین، شەو چووین شەش هاورێ‌ بووین زۆر بە هێواشی ولەسەر خۆ لە بارەگاكان نزیك بووینەوە هەستمان راگرت دیار بوو هەست وخوستی خەلكی لێوە دەهات نەدەكرا ئێمە بچین بۆیە گەراینەوەو شەوی پاشتر چووین لەبەختی ئێمە تەنیا چێشتخانە نەسوتێنرا بوو، دوو فەردەمان هەڵگرتوو هێنامان بۆنی كۆنی لێدەهات و كەڕەكیفەی لێ‌ دابوو بەڵام چارەمان نە بوو هەڵمان گرتن و بردمان كە رۆژ داهات فەردەكانمان هەلڕشت وبژاردمان ئەو ڕۆخە نانانەی كەڕوی لێنەدابوون جیامان كردنەوە بۆ خواردن ، ڕۆژێك چەند سەر مەرێك لەو مێگەلەی كەسەربازەكان كۆیان كردبۆەو دابران‌و بۆلای ئەو ماڵانەی خوار ئێمە هاتن، ئەوانیش بەپەلە لەخۆیان دوور خستنەوە دەترسان نەوەك سەربازەكان بەدوایدابێن‌و ئاشكرا بن، مەڕەكان بۆلای ئێمە هاتن دوومان لێ‌ گل دانەوە، ئەوانی تریشمان دوور خستنەوە بۆلایەكی تر رۆیشتن، یەكێكمان سەربری‌و ئەوەی تریشمان لەپەنایەك بەستەوە،ئاگر كردنەوە زۆر سەخت بوو نابا بەرۆژدووكەڵ و بە شەویش روناكی دیاربێت كە ئەمەش زەحمەت بوو پیشوتر هیچ پێویستیمان بە ئاگر نەبوو چوونكە خواردنی ئێمە تەنیا نان و چنكە نان بوو بەڵام كە گۆشت پەیدابوو ئەوە دەبێت ئاگر بكەینەوە هاوڕێ‌ دلشاد كۆیی زۆر لێزانانە بەشەو لەپەنایەك كە ڕٍۆناكی ئاگر دیار نەبێت ژەمێكی لێ‌ برژاند وخواردمان بۆبەیانی زۆربەمان تووشی سك چوون هاتین لەبەر ئەوەی نانی پێویستمان پێ‌ نەبوولە گەلی بخۆین، بۆیە گۆشتەكەمان چیتر نەخواردو مەڕەكەی تریشمان بەرەڵا كرد.

هاوڕٍێ‌ ( دڵشادو نەبەزو سالار ) بۆكارێكی پێویست چوونە شوێنێك، كەگەڕانەوە وتیان ئەو مناڵە بەجێ‌ ماوەی لە هەوارگەی ( كانی گیسك ) بینیمان مردووە بەو ماڵانەی خوارەوەمان گوت بە شەو بچن بینێژن ، هاورێ‌ نەبەز گێرایەوە وتی: زەلامێك مناڵێكی (7ـ8) ساڵانەی سواری ئێسترێك كردبوو بەرێكەوت تووشی بووین پێمان وت بۆكوێ‌ دەچی وتی دەچم خۆڕادەست دەكەم ، پێمان وت ئەی بۆچی ئەم ئێسترە لەگەل خۆت دەبیت لێت دە ستێنن وا باشترە بەرەڵای بكەیت ، كابرا بە گوێی كردین مناڵەكەی دابەزاندو خەریكی لێكردنەوەی كورتان و رێشمەكەی بوو مناڵەكە چووە سەر بەردێك لە بەرامبەر ئێسترەكە دانیشت و دەستی خستە ژێر چەناگەی ، باوكی دەستێكی لە پشتی ئێسترەكە داو ئێستر بە نەرمە غاردان كەمێك دوور كەوتەوە ، مناڵەكە یەكسەر فرمێسكی بە چاو هاتنە خوارو كە رۆیشتن مناڵەكە زووزووئاوڕی لە ئێسترەكە دەدایەوە و هەروەستەی دەكرد .